Kuwala, mulungu ndi chisomo

172 mulungu wowala chisomoNdili wachinyamata, ndinali nditakhala m'malo owonetsera makanema magetsi atazima. Mumdimawo kung'ung'udza kwa omvera kunakulirakulira ndikumadutsa sekondi iliyonse. Ndidazindikira momwe ndidakayikira kufunafuna potuluka pomwe wina atangotsegula chitseko kunjako. Kuunika kunkasewerera kumalo owonetsera makanema ndipo kung'ung'udza ndi kusaka kwanga kosakayikira kunatha mwachangu.

Mpaka titakumana ndi mdima, ambiri aife timaona kuwala mopepuka. Komabe, popanda kuwala palibe chowona. Timangowona chinachake pamene kuwala kwaunikira chipinda. Kumene izi zimafika m'maso mwathu, zimalimbikitsa mitsempha yathu ya optic ndikutulutsa chizindikiro chomwe ubongo wathu umazindikira ngati chinthu cha mumlengalenga ndi maonekedwe, malo ndi kayendetsedwe kake. Kumvetsa mmene kuwala kulili kunali kovuta. Ziphunzitso zakale mosapeŵeka zinkatenga kuwala ngati tinthu tating'ono, ndiyeno ngati mafunde. Akatswiri ambiri a sayansi masiku ano amamvetsa kuti kuwala kuli ngati tinthu tating'onoting'ono. Taonani zimene Einstein analemba: Zikuoneka kuti nthawi zina timafunika kugwiritsa ntchito mfundo imodzi ndipo nthawi zina inzake, pamene nthawi zina tikhoza kugwiritsa ntchito mfundo ziwiri zonsezi. Tikukumana ndi mtundu watsopano wosamvetsetseka. Tili ndi zithunzi ziwiri zotsutsana zenizeni. Payekha, palibe aliyense wa iwo amene angathe kufotokoza bwinobwino maonekedwe a kuwala, koma pamodzi amatero.

Chochititsa chidwi ndi chikhalidwe cha kuwala ndi chifukwa chake mdima ulibe mphamvu pa izo. Ngakhale kuti kuwala kumatulutsa mdima, kusiyana kwake si zoona. M'Malemba, chodabwitsa ichi chimakhala ndi gawo lodziwika bwino pokhudzana ndi chikhalidwe cha Mulungu (kuwala) ndi zoyipa (mdima kapena mdima). Taonani zimene mtumwi Yohane ananena 1. Johannes 1,5-7 (HFA) analemba kuti: “Uwu ndi uthenga umene tidaumva kwa Khristu ndipo tikupereka kwa inu: Mulungu ndiye kuwala. Palibe mdima ndi iye. Choncho ngati tidzinenera kuti ndife a Mulungu koma tikukhala mumdima wa uchimo, ndiye kuti tikunama ndi kutsutsa choonadi ndi miyoyo yathu. Koma ngati tikhala m’kuunika kwa Mulungu, ndiye kuti timagwirizananso wina ndi mnzake. Ndipo mwazi umene Mwana wake Yesu Kristu anakhetsa chifukwa cha ife umatimasula ku zolakwa zonse.

Monga momwe Thomas F. Torrance ananenera m’buku lake lakuti Trinitarian Faith, mtsogoleri wa tchalitchi choyambirira Athanasius, potsatira ziphunzitso za Yohane ndi Atumwi ena a Uri, anagwiritsa ntchito fanizo la kuwala ndi kuwala kwake polankhula za chikhalidwe cha Mulungu monga anachitira. kwa ife kudzera mwa Yesu Khristu: Monga momwe kuunika kulibe kuwala kwake, momwemonso Atate sakhala opanda Mwana wake kapena popanda mawu ake. Ndiponso, monga momwe kuwala ndi kuwala zilili chimodzi, ndipo si zachilendo kwa wina ndi mzake, momwemonso atate ndi mwana ali mmodzi, ndipo si achilendo kwa wina ndi mzake, koma a chikhalidwe chimodzi. Monga Mulungu ali kuunika kwamuyaya, momwemonso Mwana wa Mulungu, monga kuwala kosatha, ali Mulungu mwa iye yekha kuunika kwamuyaya, wopanda chiyambi ndi mapeto (tsamba 121).

Athanasius anafotokoza mfundo yofunika kwambiri imene iye ndi atsogoleri ena atchalitchi ananena movomerezeka mu Chikhulupiriro cha ku Nicaea: Yesu Khristu amagawana chinthu chimodzi (Chigiriki = ousia) cha Mulungu ndi Atate. Zikanakhala kuti sizinali choncho, sizikanakhala zomveka pamene Yesu ananena kuti: “Iye amene wandiona waona Atate.” ( Yoh.4,9). Monga momwe Torrance amanenera kuti ngati Yesu sakanakhala wa chikhalidwe chimodzi (ousia) ndi Atate (ndipo motero Mulungu kwathunthu), sitikanakhala ndi vumbulutso lathunthu la Mulungu mwa Yesu. Koma pamene Yesu analengeza kuti iye alidi, vumbulutso limeneli linatanthauza kumuona, kuona Atate, kumva kutanthauza kumva Atate mmene iye analili. Yesu Kristu ali mwa kukhala kwake Mwana wa Atate kutanthauza mwa chenicheni ndi chikhalidwe chake. Torrance akuchitira ndemanga mu “Chikhulupiriro cha Utatu” patsamba 119: Ubale wa atate ndi mwana umagwera mwangwiro ndi mwangwiro mwa wina ndi mnzake mwa Umodzi wa Mulungu, umene uli wapadera kwamuyaya kwa Atate ndi Mwana ndi umene ulipo panthaŵi imodzi. Mulungu ndiye Atate monga momwe ali Atate wa Mwana kosatha ndipo monganso Mwana ali Mulungu wa Mulungu, monganso ali Mwana wa Atate kwamuyaya. Pali chinsinsi changwiro ndi chamuyaya pakati pa atate ndi mwana, popanda "kutalika" kulikonse, nthawi kapena chidziwitso pakati pa wina ndi mzake.

Chifukwa Atate ndi Mwana ali m'modzi m'menemo, iwonso ali amodzi pochita (zochita). Taonani zimene Torrance analemba ponena za zimenezi m’Chiphunzitso Chachikristu cha Mulungu: Pali unansi wosadodometsedwa wa kukhala ndi zochita pakati pa Mwana ndi Atate, ndipo mwa Yesu Kristu unansi umenewu unakhazikitsidwa kamodzi kokha m’moyo wathu waumunthu. Choncho palibe Mulungu kumbuyo kwa Yesu Khristu, koma Mulungu ameneyu, amene nkhope yake timaona pa nkhope ya Ambuye Yesu. Palibe Mulungu wakuda, wosamvetsetseka, palibe mulungu wachisawawa amene sitidziwa kanthu za iye koma amene anganjenjemere pamaso pake pamene chikumbumtima chathu cholakwa chikuwonetsa mizere yolimba pa ulemu wake.

Kumvetsetsa kumeneku kwa chikhalidwe (chinthu) cha Mulungu, chomwe chinavumbulutsidwa kwa ife mwa Yesu Khristu, kunathandiza kwambiri pakupanga chitsimikiziro chovomerezeka cha mabuku ovomerezeka a Chipangano Chatsopano. Palibe buku limene linali loyenerera kuikidwa m’Chipangano Chatsopano ngati silinasunge umodzi wangwiro wa Atate ndi Mwana. Choncho chowonadi ichi ndi chowonadi chinakhala ngati chinsinsi cha kutanthauzira (monga hermeneutic) chowonadi choyambirira chomwe zomwe zili mu Chipangano Chatsopano zidatsimikiziridwa kwa mpingo. Pakumvetsetsa kuti Atate ndi Mwana (kuphatikiza Mzimu) ndi amodzi mwachilengedwe ndi machitidwe, zimatithandiza kumvetsetsa chikhalidwe cha chisomo. Chisomo sichinthu cholengedwa ndi Mulungu kuti chiyime pakati pa Mulungu ndi munthu, koma monga Torrance akuchifotokozera, ndi "mphatso ya Mulungu yaumwini kwa ife mwa Mwana wake wobadwa thupi, amene mphatso ndi woperekayo ali osalekanitsidwa ndi Mulungu mmodzi." Ukulu wa chisomo chopulumutsa cha Mulungu ndi munthu, Yesu Khristu, pakuti chipulumutso chimabwera kudzera mwa iye.

Mulungu wa Utatu, yemwe ndi kuunika kosatha, ndiye gwero la “kuunika” kwakuthupi ndi kwauzimu. Atate amene anaitana kuunika kukhaleko anatumiza Mwana wake kuti akhale kuunika kwa dziko lapansi, ndipo Atate ndi Mwana anatumiza Mzimu kuti ubweretse kuunika kwa anthu onse. Ngakhale kuti Mulungu “amakhala m’kuunika kosafikirika” (1. Tim. 6,16), anadziulula kwa ife kudzera mwa Mzimu wake, pa “nkhope” ya Mwana wake wobadwa thupi, Yesu Khristu (onani 2. Akorinto 4,6). Ngakhale titayang’ana mokayikira poyamba kuti ‘tiwone’ kuunika kwakukulu kumeneku, awo amene akukulandirako mwamsanga amazindikira kuti mdimawo wapitikitsidwa kutali.

M'kutentha kwa kuwala

Joseph Tsoka
Purezidenti GRACE COMMUNION INTERNATIONAL


keralaChikhalidwe cha kuwala, Mulungu ndi chisomo